दोस्तांनो, “इच्छा तिथे मार्ग' ही म्हण तुम्ही नेहमी ऐकली असेल. शिकण्यासाठी अन्य गोष्टींपेक्षा इच्छा आवश्यव्क असते. इच्छा असेल तर ती व्यक्ती सर्व अडचणींवर मात करते, उपाय शोधते, नवे पर्याय बघते आणि हवं ते शिक्षण घेते. मग असे नवनवीन पर्याय शोधणं का आवश्यक असतं? ते कुठे शोधायचे ? त्यामुळे काय होऊ शकतं ? याचा आढावा आपण घेऊया. |
नेमकी अडचण शोधा
कोणतीही गोष्ट शिकताना तुम्हाला नेमका कोणत्या गोष्टीचा त्रास होतो? कुठे अडचण जाणवते? याचा विचार करा. ती अडचण शोधा आणि त्यानंतर ती सोडवण्याचा प्रयत्न करा. उदाहरणार्थ एखाद्या विद्यार्थ्याला गणित विषय अवघड वाटतो, याचं एखादं कारण पाढे पाठ नसणं हे असतं. जर त्याने मन लावून पाढे पाठ केले आणि सराव केला, तर गणिताठी त्याची मैत्री होऊ शकते. इंग्रजीतली स्पेलिंग, मराठीतील व्याकरण याबाबतही हाच नियम लागू होतो. तेवढी एक अडचण सोडवली, तर त्या विद्यार्थ्याची त्या विषयाशी मैत्री होते आणि त्याला नवा मार्ग सापडतो.
स्व-अभ्यास
कोणतीही गोष्ट शिकण्याचा सर्वांत सोपा आणि जवळचा मार्ग म्हणजे 'स्व अभ्यास' होय! कोणताही विषय, एखादा घटक आपण स्व अभ्यासातून समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो. त्या वेळी त्याचे नेमके कंगोरे आपल्याला कळतात. काय अवघड आहे? काय सोपं आहे? कशाचा अधिक सराव करायला हवा? काय पाठ करावं लागेल? अशा अनेक गोष्टी आपल्याला कळत जातात. पाठांतराची नवीन 'क्लृप्ती'ही सापडते. जे कळत नाही, ते शिक्षकांना, आई- वडिलांना विचारता येतं आणि आपल्याला अभ्यासाचा कंटाळा न येता, त्याची मजा येऊ लागते.
टप्पे ठरवा
शिकताना काही टप्पे ठरवून घ्यावे लागतात. पहिल्याच वेळी सर्व गोष्टी जशाच्या तशा समजतीतलच असं होत नाही. अशा वेळी निराश न होता, त्या घटकाला शिकण्याचे काही टप्पे ठरवून घेणे फायदेशीर ठरते. सुरुवातीला सोपा भाग निवडून हळूहळू कठीण भागाकडे जाण्याचा हा प्रवास आपल्याला करता येतो. त्यामुळे एखादा विषय जमतच नाही, अशी भावना शिकणाऱ्याच्या मनात निर्माण न होता, प्रयत्नाने आपण शिकू शकतो, असा आशावाद निर्माण होतो.
प्रन विचारा; चर्चा करा
दोस्तांनो, प्रश्न विचारायला तुम्ही घाबरता, हो ना? कारण तुम्हाला असं वाटतं, की शिक्षक रागवतील, तुमचे मित्र हसतील किंवा तुम्हाला चिडवतील; पण यात तुम्ही स्वतःचं नुकसान करता बरं का! कारण प्रश्न न विचारल्यानं ती गोष्ट तुम्हाला कळतच नाही. त्यामुळे असं करू नका. जे अडेल, ते लगेच शिक्षकांना, मोठ्यांना विचारा. ते समजावून सांगतील आणि तुमची शिकण्याची इच्छा पाहून कौतुकही करतील. चर्चेतूनही अनेक नव्या गोष्टी कळतात. एकमेकांच्या बोलण्यातून नवीन माहिती मिळते आणि शंकांचं निरसनही होतं.
शिकण्याचे नवनवीन मार्ग तुम्हालाही जाणून घ्यायचे असल्यास 'मेनी वेज टू लर्न' हे पुस्तक नक्की वाचा. यात अध्ययनाच्या नवनवीन पद्धती, मार्ग सापडतील, काही संकल्पना अवघड वाटल्यास त्या समजून घेण्यासाठी , आई-वडिलांची, शिक्षकांची मदत घ्या.
