तुम्ही ब्रॉडकास्ट मीडियामध्ये या प्रोफाइलमध्ये करिअर करू शकता

ब्रॉडकास्ट मीडियाबद्दल बरेच लोक विचार करतात की त्यात खूप मर्यादित पर्याय आहेत, परंतु तसे अजिबात नाही. या सेक्टरमध्ये अशा अनेक प्रोफाईलमध्ये काम करण्याची संधी आहे, जी तुमच्या करिअरला नवी दिशा देऊ शकते. ज्या उमेदवारांना सर्जनशीलता आवडते, टीव्ही-रेडिओ ऐकणे आणि पाहणे आवडते आणि तंत्रज्ञानाची थोडीशी ओढ असेल, तर प्रसारण क्षेत्र त्यांच्यासाठी करिअरचा उत्तम पर्याय ठरू शकतो. प्रसारण अंतर्गत, रेडिओ आणि दूरदर्शन आणि इतर अशा प्लॅटफॉर्मसाठी कार्यक्रम आणि शोज तयार केले जातात.ब्रॉडकास्टिंग, कम्युनिकेशन किंवा पत्रकारिता या विषयात शिकणाऱ्या अशा विद्यार्थ्यांना या क्षेत्रात करिअर करण्याची संधी मिळते. उत्तम संवाद हे या क्षेत्रासाठी मोठे कौशल्य आहे.  या संधींबद्दल अधिक जाणून घ्या-

न्यूज प्रोड्यूसर

न्यूज प्रोड्यूसर (वृत्त निर्मात्या) कडे निर्माता आणि वृत्त दिग्दर्शक यांच्या संयुक्त विद्यमाने प्रसारण सामग्री (ब्रॉडकास्ट कंटेंट) तयार करण्याची जबाबदारी असते. न्यूज शो तयार करणे हे त्याचे काम आहे. शिवाय, ते शूटिंगचे वेळापत्रक तयार करतात आणि ते प्रोडक्शन टीम आणि पाहुण्यांसोबत शेअर करतात.  यामध्येही अनेक पर्याय आहेत.

व्हिडिओ संपादक (एडिटर)

कच्च्या मालापासून ते फाइल पॉइंटपर्यंत व्हिडिओ तयार करण्यासाठी व्हिडिओ संपादक जबाबदार असतो. साउंड एडिटिंग, व्हॉल्यूम अॅडजस्टमेंट तसेच स्पेशल इफेक्टचा वापर करून आकर्षक व्हिडिओ तयार करणे ही त्याची जबाबदारी आहे. इतकेच नाही तर व्हिडीओ एडिटर दिग्दर्शकांसह (डायरेक्टर्स) संपूर्ण चित्रपटाचे संपादन (एडिट) करतात. 

रेडियो टेक्नीशियन

रेडिओ तंत्रज्ञ (टेक्नीशियन) रेडिओ स्टेशनमध्ये वापरल्या जाणार्‍या उपकरणांची (इक्विपमेंट) देखभाल- दुरुस्ती करण्यासाठी काम करतो.अशाप्रकारे, तांत्रिक स्तरावर, त्यांच्याकडे अनेक जबाबदाऱ्या आहेत, जी रेडिओ तंत्रज्ञांचे (टेक्नीशियन) कामे आहेत. 

उत्पादन सहाय्यक (प्रोडक्शन असिस्टेंट) 

उत्पादन सहाय्यक (प्रोडक्शन असिस्टेंट) निर्माते आणि दिग्दर्शकांना स्टुडिओमध्ये आणि सेटवर मदत (असिस्ट) करतात. कार्यक्रमाच्या (प्रोग्रॅम) तयारीसाठी आवश्यक असलेली प्रत्येक व्यवस्था शूटिंगपूर्वी ते तपासतात. उदा. लाईड सेटअप, उपकरणे (इक्विपमेंट) इ.  त्या कार्यक्रमाचा भाग होण्यासाठी ते सर्व व्यक्तिमत्त्वांना भेटतात किंवा गोष्टी शूट करतात आणि तयार करतात.त्या कार्यक्रमाचा भाग होण्यासाठी ते सर्व व्यक्तिमत्त्वांना (पर्सनेलिटीज) भेटतात किंवा गोष्टी शूट करतात आणि तयार (लाइनअप) करतात. 

स्टुडिओ व्यवस्थापक (मॅनेजर)

ब्रॉडकास्टिंग क्षेत्रात स्टुडिओ मॅनेजरवरही अनेक मोठ्या जबाबदाऱ्या असतात, त्यामुळे त्यांची भूमिका महत्त्वाची असते. स्टुडिओ मॅनेजर क्लायंटसोबत प्रोजेक्टवर काम करतो.  ते प्रोजेक्ट क्लायंटला देण्यापूर्वी गुणवत्ता (क्वालिटी) तपासतात. रिव्ह्यू करतात. 

साउंड इंजीनियर

त्यांच्याकडे आवाजाशी (साउंड) संबंधित उपकरणे (इक्विपमेंट) चालवण्याची जबाबदारी असते. यामध्ये ऑडिओ सुधारण्यासह रेकॉर्डिंग आणि साउंड इफेक्ट जोडणे समाविष्ट आहे. लाइव्ह शो आणि परफॉर्मन्ससाठी संपूर्ण सेटअप सेट करण्यासाठी ध्वनी अभियंता (साउंड इंजीनियर) जबाबदार असतो.याशिवाय ऑडिओ एडिट करणे आणि आवाजात अडचण आल्यावर त्याचे निदान करणे हेही त्यांचे काम आहे.  मायक्रोफोनद्वारे फीडबैक देत असतात.

म्यूजिक डायरेक्टर

संगीत दिग्दर्शक (म्यूजिक डायरेक्टर) प्रोग्रामिंग संगीत, संगीत नियोजन आणि अशा कार्यक्रमांचे नेतृत्व करण्यासाठी जबाबदार असतो. तो संपूर्ण संगीत निर्मितीचे व्यवस्थापन करतो.  तो चित्रपट आणि दूरदर्शनसाठी गाणी निवडतो.

न्यूज रिपोर्टर

वृत्तनिवेदक (न्यूज रिपोर्टर) चालू घडामोडींवर संशोधन करून माहिती गोळा करून लोकांपर्यंत पोहोचवतो.याशिवाय बातम्या निवडणे, बातम्या लिहिणे आणि संपादित करणे ही त्यांची जबाबदारी आहे. 

नेतृत्व क्षमता आणि संवाद कौशल्यदेखील आवश्यक

चांगल्या नोकऱ्यांच्या मर्यादित संख्येमुळे निर्माण झालेल्या तीव्र स्पर्धेच्या युगात, सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे नोकऱ्याच उपलब्ध नाहीत. पदवी, ज्ञान, अनुभव आदींच्या जोरावर नोकरी मिळाली तरी पदोन्नती व पगारवाढ अपेक्षेप्रमाणे होत नाही. अनेक वेळा जुन्या कर्मचाऱ्यांच्या अनुभवाला बगल देऊन नवीन आणि कमी अनुभवी कर्मचाऱ्यांना पदोन्नती मिळते. नोकरी किंवा पदोन्नती मिळण्यापासून वंचित राहिलेल्या उमेदवारांना किंवा कर्मचाऱ्यांना असे वाटते की त्यांच्याशी अन्यायकारक व्यवहार झाला आहे आणि प्रक्रियेत पारदर्शकता नाही. तर सत्य हे आहे की सॉफ्ट स्किल्सचा समावेश असलेला एक छोटा पण अतिशय महत्त्वाचा घटक दोन उमेदवार किंवा कर्मचाऱ्यांमध्ये मोठा फरक करू शकतो. बहुतेक प्रकरणांमध्ये अनुत्तीर्ण उमेदवार याविषयी अनभिज्ञ राहतात आणि तणावाला बळी पडतात.

स्पर्धेच्या या युगात माहिती ज्ञान क्षमता, संवाद क्षमता, नेतृत्व क्षमता, संकटसमयी व्यवस्थापन करण्याची क्षमता, सहकाऱ्यांकडून उत्तम काम करून घेण्याची क्षमता, या क्षेत्रासाठी आवश्यक असलेल्या इतर क्षमतांबरोबरच आपले मुद्दे मांडण्याची क्षमता यासारखी व्यावहारिक कौशल्ये आणि वरच्या व्यवस्थापनासमोर योजना सादर करण्याची कला असणे अपरिहार्य झाले आहे.त्यामुळे मुख्य कौशल्यांसोबत, नोकरीच्या मुलाखतीपूर्वी किंवा बढतीसाठी एचआर विभागाच्या अधिकाऱ्याशी भेटण्यापूर्वी काही आवश्यक व्यावहारिक कौशल्यांवर काम करणे आवश्यक आहे. व्यावहारिक कौशल्ये आत्मसात करून केवळ नोकरी आणि बढती मिळण्याची शक्यता वाढवता येत नाही तर आता या क्षेत्रात नवीन नोकऱ्याही निर्माण झाल्या आहेत. किंबहुना, व्यावहारिक कौशल्यांचे महत्त्व आणि त्यात सुधारणा करण्यासाठी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याची वाढती मागणी पाहता, मोठ्या संख्येने व्यावहारिक कौशल्यांच्या प्रशिक्षकांची गरज निर्माण झाली आहे. व्यावहारिक कौशल्ये असलेले लोक याला पूर्णवेळ किंवा अर्धवेळ नोकरी म्हणून अवलंबून केवळ कमावत नाहीत तर नोकरी शोधणाऱ्यांऐवजी नोकरी देणारे बनू लागले आहेत. 

आजच्या काळात, व्यावसायिक जीवनासाठी तसेच लोकांच्या वैयक्तिक जीवनासाठी व्यावहारिक कौशल्ये आवश्यक आहेत. व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षणादरम्यान, उमेदवाराला त्यांचे बोलणे, देहबोली, वागणूक इत्यादी विविध मानवी गुणांमध्ये सुधारणा करण्यास शिकवले जाते. व्यावहारिक कौशल्ये लोकांना त्यांच्यासाठी उपलब्ध असलेल्या संधींचा लाभ घेण्याचा आणि एक प्रभावी वैयक्तिक प्रतिमा तयार करण्याचा आत्मविश्वास देतात. व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षण कार्यक्रमात रोजगारक्षमता आणि नोकरी कौशल्य प्रशिक्षण, वर्तणूक कौशल्य प्रशिक्षण, सर्जनशील प्रशिक्षण, व्यक्तिमत्व विकास प्रशिक्षण, आत्मविश्वास प्रशिक्षण, स्वर आणि मौखिक संवाद प्रशिक्षण, संघ व्यवस्थापन आणि प्रेरणा प्रशिक्षण, सार्वजनिक बोलणे आणि सादरीकरण कौशल्ये इत्यादींचा समावेश आहे. 

व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षण महत्वाचे का आहे?

अनेक संस्था त्यांचा व्यवसाय यशस्वीपणे चालवण्यासाठी नेटवर्किंग आणि रिलेशनशिप बिल्डिंगवर अवलंबून असतात. त्यामुळे कर्मचाऱ्यांकडे इतरांशी चांगला संवाद साधण्यासाठी आवश्यक व्यावहारिक कौशल्ये नसल्यास, कॉर्पोरेट जगतात यश अकल्पनीय आहे. बर्‍याच कंपन्या विविध कामे आणि कर्तव्ये पार पाडण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) वापरण्यास सुरुवात करत आहेत.म्हणून, त्यांना हे सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे की त्यांच्याकडे उपलब्ध मानवी संसाधने उत्कृष्ट व्यावहारिक कौशल्यांनी सुसज्ज हवी आहेत जे एआय करू शकत नाहीत.त्यामुळे हे स्पष्ट आहे की आजकाल तांत्रिक आणि डोमेनशी संबंधित कौशल्यांइतकेच व्यावहारिक कौशल्येही महत्त्वाची आहेत. त्याचे महत्त्व पाहून भारत सरकारचे अनेक विभाग आपापल्या स्तरावर व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षणाला चालना देत आहेत तर शिक्षण मंत्रालय शालेय अभ्यासक्रमात त्याचा समावेश करण्याचा विचार करत आहे.

व्यावहारिक कौशल्याच्या क्षेत्रात संधी

एक व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षक म्हणून, तुम्ही उद्योजक बनण्यासाठी देखील तयार होऊ शकता. एकदा तुम्ही व्यावहारिक कौशल्य प्रशिक्षणात प्रमाणित झाल्यानंतर, तुम्ही तुमची स्वतःची प्रशिक्षण कंपनी स्थापन करू शकता आणि एक प्रशिक्षण संस्था स्थापन करू शकता जिथे तुम्ही तुमच्या स्वतःच्या वेळापत्रकानुसार काम करू शकता. तुम्हाला यापुढे सकाळी 6 वाजता आणि संध्याकाळी 6 वाजता काम करण्याचे बंधन नाही, प्रशिक्षण इंटरनेटद्वारे ऑनलाइन देखील दिले जाऊ शकते. हे काम स्वतःच्या नोकरी किंवा इतर व्यवसायानेही चालू ठेवता येते. YouTube आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर व्यावहारिक कौशल्यांशी संबंधित व्हिडिओ पोस्ट करून लोकप्रियता आणि उत्पन्न दोन्ही मिळवता येतात.तुम्ही कोणासोबत काम कराल ते तुम्ही निवडू शकता आणि तुमचा स्वतःचा अभ्यासक्रम तयार करू शकता. -मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली

यांचादेखील करा संचय, जीवन होईल आनंदमय

जर तुमच्यासाठी संपत्तीचा अर्थ फक्त रुपये, पैसा, सोने-चांदी, जमीन-मालमत्ता किंवा मोठ्या प्रमाणात बँक बॅलन्स महत्त्वाचा वाटत असेल, तर खर्‍या अर्थाने तुम्ही निर्बुद्ध आहात असा त्याचा अर्थ होतो. आम्ही असे का म्हणत आहोत हे समजून घेण्यासाठी, आम्ही तुम्हाला प्राचीन काळातील मिडास राजाची कहाणी सांगू इच्छितो. राजा मिडास पैशाचा इतका लोभी होता की त्याला त्याने स्पर्श केलेली प्रत्येक गोष्ट सोन्यात बदलवायची होती. त्याला ना नातेसंबंधांची काळजी होती, ना माणुसकी नावाची गोष्ट त्याच्यात होती. त्याला ना निसर्ग आणि संगीताची आवड होती, ना त्याला त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांशी प्रेम होते आणि ना मित्रांची ओढ होती.त्याने तपश्चर्या करून भगवंताकडे इच्छित वरदान मागितले आणि त्याच्या स्पर्शाने सर्व काही सोन्यात बदलवू लागला. इतकेच काय, त्याचे भोजन-पाणीदेखील सोने झाले. वरदानामुळे त्यांची मुलगीही सोन्याची मूर्ती बनली. आता कन्येच्या ममतेपासून वंचित असलेल्या भुकेल्या व तहानलेल्या राजाला आपली चूक समजली आणि त्याने देवाकडे क्षमा मागितली आणि वरदान परत घेण्याची प्रार्थना केली.यानंतर त्याला निसर्ग, आरोग्य, मन:शांती आणि मानवावरील प्रेम यांचे महत्त्व समजले.

गांभीर्याने विचार करा - तुम्ही तुमच्या आजूबाजूला अनेक श्रीमंत लोक पाहिले असतील, ज्यांचे नाव मोठे आहे, ज्यांच्याकडे अफाट संपत्ती आहे पण ते कधीच आनंदी, सुखी नसतात. त्यांना कधीही मोकळेपणाने हसता येत नाही, नीटपणे जेवण करता येत नाही आणि कुटुंबाला वेळ देता येत नाही.इच्छा असली तरीही त्यांना कौटुंबिक, सामाजिक कार्यक्रमात सहभाग घेता येत नाही आणि ते सहलीला जाऊ शकत नाहीत.म्हणजेच शांत मनाने स्वतःला विचारा आणि पहा. चांगले, आनंदी आणि निवांत जीवन जगण्यासाठी पैशाशिवाय काय काय आवश्यक आहे? जर तुम्ही प्रामाणिकपणे आणि हुशारीने विचार केलात तर तुम्हाला उत्तर मिळेल की जीवनातील खरा आनंद आणि सुख कशात दडलेले आहे?

सामाजिक प्रतिष्ठा महत्त्वाची - तुम्ही पाहिले असेल की काही लोक नक्कीच श्रीमंत असतात पण त्यांची सामाजिक प्रतिष्ठा खूप कमी असते. ते लोकांना भेटत नाहीत, त्यांच्या सुख-दु:खात मदत करत नाहीत, कोणाला कधी कुशल मंगल विचारत नाहीत, निमंत्रित असतानाही कार्यक्रमांना उपस्थित राहत नाहीत.अशी माणसे कोणालाच आवडत नाहीत. जेव्हा जेव्हा ते अडचणीत येतात किंवा त्यांच्यावर वाईट वेळ येते तेव्हा कोणीही त्यांच्या पाठीशी येऊन उभे राहत नाही. म्हणूनच संपत्तीसोबतच सामाजिक प्रतिष्ठा मिळवणे अत्यंत आवश्यक आहे. समाजात प्रतिष्ठा मिळवायची असेल तर आपल्या क्षमतेनुसार लोकोपयोगी कामांना साथ द्या.  संकटात सापडलेल्या लोकांना साथ द्या आणि सुसंवाद राखा. 

कुटुंब-मित्रांचे स्नेह-नेहमी लक्षात ठेवा, तुमच्या प्रगतीत, यशात, सुख-शांतीमध्ये ज्या लोकांचा सर्वात मोठा हात आहे, तेच तुमचे कुटुंबीय आणि चांगले मित्र आहेत. हीच माणसे चांगल्या वाईट काळात तुमच्या पाठीशी उभी असतात. डझनभर किंवा शेकडो लोकांचा मेळा जे तुम्ही तुमच्या आजूबाजूला किंवा मीडियावर पाहता ते व्यावसायिक किंवा इतर हितसंबंधांसाठी असू शकतात. फेसबुकवरील 5,000 मित्र किंवा इंस्टाग्रामवरील हजारो फॉलोअर्स खोट्या वाहवेशी जोडले जाऊ शकतात किंवा तुमच्या जीवनात डोकावण्याचे काम करू शकतात.  पण तुमच्या खऱ्या आयुष्यातील खरे सोबती;  फक्त मित्र आणि नातेवाईक आहेत.इतर गोष्टी बाजूला ठेवून त्यांच्या भावनांचा आदर करा आणि त्यांच्याशी तुमचे नाते वाढवा. 

शरीर आणि मन निरोगी ठेवा : एखादी व्यक्ती नेहमी थकलेली, आजारी किंवा मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ असेल तर ती पैसा असूनही आनंदी राहू शकते का? अशा परिस्थितीत तो श्रीमंत राहू शकतो का?  अजिबात नाही. म्हणूनच तुमचे आरोग्य सर्वात महत्त्वाचे आहे. नियमित व्यायाम, योगा, ध्यान इत्यादी करा. वेळोवेळी तुमच्या आरोग्याची तपासणी करा. घरी शिजवलेले ताजे अन्न, दूध, दही, तूप, फळे आणि भाज्या खा आणि;  स्वतःला निरोगी ठेवा. शारीरिक आरोग्यासोबतच मानसिक आरोग्याचीही काळजी घ्या. 15 ते 20 मिनिटे कोवळ्या उन्हात घालवा. तुमच्या मनोरंजनासाठी आणि छंदासाठी दररोज वेळ काढा.  यासाठी, निसर्गात जा, संगीत ऐका.

तणावापासून मुक्त राहा- आपल्या व्यवसाय किंवा व्यवसायाबद्दल प्रेम असणे ही चांगली गोष्ट आहे. पण 24 तास मनावर भार ठेऊन, मन फक्त यातच ठेऊन राहणं, हे ना शारीरिक आरोग्यासाठी चांगलं आहे ना मानसिक आरोग्यासाठी. त्याच वेळी, लोक काय म्हणतील याचा विचार करून आपले प्रत्येक काम करणे हेदेखील मूर्खपणाचे आहे. तुमच्यासाठी थोडावेळ मजा करणं आवश्यक आहे. मनाचे स्वातंत्र्य आणि आरामशीर वेळ शोधणे खूप महत्वाचे आहे. बेफिकीर होऊन हसा, नाचा, खेळा, बोटींगवर जा, लाँग ड्राईव्हला जा, मित्रांसोबत किंवा कुटुंबातील सदस्यांसह पोहायला जा.सर्वांना सोबत घेऊन जाणारी प्रेमळ व्यक्ती बना. ही एक महत्त्वाची गुणवत्ता आहे, जी तुमच्या कल्याणासाठी आणि दर्जेदार जीवनासाठी खूप महत्त्वाची आहे. सांगण्याचा सारांश असा की जीवनाचा खरा आनंद केवळ पैशात नाही. यासाठी प्रियजनांशी असलेली ओढ आणि शारीरिक-मानसिक आरोग्य हे खूप महत्त्वाचे आहे.

- मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली

भरतनाट्यम क्षेत्रात घ्या आंतरराष्ट्रीय भरारी

पूर्वी केवळ मंदिरामंदिरांमधून सादर होणारी भरतनाट्यम्‌ नृत्यकला आता आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर कार्यक्रमाचा महत्त्वाचा भाग म्हणून सादर होताता दिसत आहे. कर्नाटक संगीतावर नाचली जाणारी ही नृत्यशैली असून, आता संस्कृत स्तोत्र, मराठी- हिंदी गाणी आणि अगदी परदेशात इंग्रजी गाण्यांवरही भरतनाट्यम्‌ नृत्यरचना सादर होताना आपल्याला दिसतात. त्यामुळे या क्षेत्रात आवड असणार्‍यांसाठी उज्ज्वल करिअर करता येणार आहे. भरतनाट्यम्‌ नावामागची गोष्ट-भरतनाट्यम्‌ या नावाचा विचार करता भ वरून भाव म्हणजे सगळे नवरस, र वरून राग (संगीतातला) आणि त वरून ताल अशा तीन अक्षरांच्या एकत्रित मिलाफाने भरत हा शब्द तयार झाला. भरतनाट्यम्‌ मध्ये नाट्य म्हणजेच अभिनयासुद्धा तितकाच महत्त्वाचा असल्याने त्याला पुढे नाट्यम हा शब्द जोडला गेला. 

असा घडला नृत्यशैलीचा प्रवास - मुलांना शाळेत जितक्या साहजिकपणे पाठवलं जातं,तसंच अगदी साहजिकपणे मुलीला नाच शिकवायला पाठवणारा एक अख्खा प्रदेश आपल्याकडे आहे. इतका प्रगत देश आहे मारत! भारतात विकसित झालेल्या ठरावीक अशा महत्त्वाच्या नृत्यशैलींपैकी भरतनाट्यम एक आहे. तामिळनाडूतील प्राचीन अशी ही नृत्यशैली. देवदासी प्रथेतून जन्माला आलेली आणि पुढे बराच मोठा प्रवास करून रंगमंचीय सादरीकरणापर्यंत ही कला पोहोचली, 

या आहेत करिअरच्या संधी- ●करिअर म्हणून विचार करता दोन महत्त्वाचे मार्ग समोर येतात, एक म्हणजे अर्थात स्वत:चे क्लासेस सुरु करणे, दुसरं म्हणजे  व्यावसायिकदृष्ट्या नृत्य रचनेचे वेगवेगळ्या कार्यक्रमांमध्ये सादरीकरण करणे.●भरतनाट्ममचे काही कोर्सेस किंवा वर्कशॉपस्‌ घेता येतात. त्याचबरोबर, नवीन शैक्षणिक धोरणामुळे अनेक शाळांमध्ये पारंपरिक भरतनाट्यम्‌ शिकवणारे शिक्षक म्हणून काम करता येईल. ●भरतनाट्यमकडे व्यायामाचा एक उत्तम प्रकार म्हणूनही बघता येऊ शकते. याच्या कार्यक्रमांसाठी गायनाची उत्तम साथ लागते, तुम्ही जर नृत्याबरोबरच कर्नाटक संगीताचे शिक्षण घेतले तर गायक म्हणून प्रोफेशनचा दुसरा मार्गदेखील खुला होतो. केवळ जती किंवा बोल टाळम्‌ बर म्हणण्यासाठीसुद्धा परीक्षांमध्ये किंवा कार्यक्रमांमध्ये संधी मिळू शकते. ●तुम्ही विशारद पूर्ण असाल तर परीक्षक म्हणून तुम्हाला परीक्षा घेण्यासाठी सुद्धा जाता येते. ●याचप्रमाणे भरतनाट्यम्‌ व टुरिझम, भरतनाट्यम्‌ व इतर कला, भरतनाट्यम व पत्रकारिता, भरतनाट्यम्‌ आणि साहित्य अशा उत्तम मिलाफाने व्यवसायाच्या संधी निर्माण करता येतील. ● तुम्हाला मेकअप करता येत असेल तर भरतनाट्यमचा मेकअप करणे, तुम्ही जर टेलर असाल तर भरतनाटम चे ड्रेस शिवणे अशा पूरक संधीसुद्धा मिळू शकतात, 

पदवी, पदव्युत्तर आणि डॉक्टरेट-खाजगी क्‍लासेसमध्ये भरतनाटयम्‌ शिकण्याबरोबरच वेगवेगळ्या विद्यापीठांमधून आता भरतनाट्यममध्ये पदवी तसेच पदव्युत्तर अभ्यासक्रम शिकता येतो आणि पीएचडी देखील करता येते. 

-तेजस्विनी गांधी

भरतनाट्यम क्षेत्रातील यशस्वी कलाकार

शिका, कमवा आणि तुमची ओळख बनवा

आताच्या नव्या युगातील विद्यापीठात, प्रवेशाच्या वेळीच आपण उद्योगाशी जोडला जातो.आता तुम्हाला इंडस्ट्रीच्या कसोटीवर प्रवेश मिळेल. जर तुम्ही प्रवेश मिळवण्यात यशस्वी झालात, तर तुम्ही शिकत असताना कमवायला लागाल आणि शिक्षणानंतर तुम्ही अभ्यासक्रमासाठी निवडलेला उद्योग तुम्हाला चांगल्या पगाराची नोकरीही देईल.कौशल्य विद्यापीठांच्या अभिनव प्रयोगाने वर्गशिक्षण आणि औद्योगिक कार्याला 'एकाच माळेचे मणी' बनवले आहेत. दोघेही एकमेकांचे आधार बनल्यामुळे रोजगार क्षेत्रात विद्यार्थ्यांचे महत्त्व वाढले असून या प्रयोगामुळे शिक्षण आणि रोजगारही एकाच माळेचे मणी बनले आहेत. 

शिक्षण पूर्ण करणे आणि नोकरी मिळणे यात वेळेचे अंतर नसावे. म्हणजेच शिक्षण संपल्या संपल्या नोकरी मिळायला हवी. अशी इच्छा प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या मनात असते.स्पर्धेच्या युगात ही इच्छा अधिकच प्रबळ झाली आहे.विद्यार्थ्यांची ही आकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी नव्या युगाच्या गरजेनुसार विद्यापीठीय शिक्षणाचे स्वरूपही बदलत आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे या नव्या व्यवस्थेसह विद्यापीठांमध्ये प्रवेशाच्या वेळी विद्यार्थी थेट त्यांच्या रोजगारदात्यांशी जोडले जातात.प्रवेशासाठी अर्धी परीक्षा विद्यापीठाकडून घेतली जाते आणि पायाभूत परीक्षा उद्योगाच्या प्रतिनिधींकडून घेतली जाते. इथूनच तुमची क्षमता इंडस्ट्रीच्या नजरेत येऊ लागते. 

विद्यापीठातील अभ्यासक्रमादरम्यान, उद्योग तुम्हाला कामासाठी बोलावतात आणि तेही सन्माननीय मोबदला देऊन, ज्याला 'ऑन द जॉब ट्रेनिंग' म्हणतात. तेथून विद्यार्थ्यांच्या रोजगारासाठी जमीन तयार होऊ लागते. अशा इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश घेऊन तुम्ही तुमच्या नोकरीच्या संधीही वाढवू शकता. अशा प्रकारची नवनिर्मिती असलेली विद्यापीठे हरियाणातून सुरू झाली. देशातील पहिले सरकारी कौशल्य विद्यापीठ 'श्री विश्वकर्मा कौशल्य विद्यापीठ' 2017 मध्ये पलवल येथे स्थापन करण्यात आले. देशातील इतर विद्यापीठांमध्ये दिल्लीतील दिल्ली कौशल्य आणि उद्योजकता विद्यापीठ, आसाममधील आसाम कौशल्य विद्यापीठ, सिक्कीममधील सिक्कीम कौशल्य विद्यापीठ, जयपूरमधील भारतीय कौशल्य विकास विद्यापीठ इ. विद्यापीठाचा समावेश आहे.  

श्री विश्वकर्मा कौशल्य विद्यापीठाची रचना अशा प्रकारे केली आहे की उद्योग आणि विद्यापीठ वर्ग या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. आपल्या रोजगारदात्यासाठीच्या दिशेनुसार आणि अपेक्षांनुसार आपण तयार होत आहोत असे विद्यार्थ्याला वाटते आणि बदलत्या काळातील हे विद्यापीठ विद्यार्थ्यांना उद्योग उपयुक्त शिक्षण देत असल्याचा विश्वास नियोक्ता उद्योगाला प्राप्त झाला आहे.श्री विश्वकर्मा कौशल्य विद्यापीठ सुमारे 43 विविध अभ्यासक्रम चालवत आहे. यात डिप्लोमा आणि पदवी स्तरावरील अभ्यासक्रम आहेत. त्यात व्यवस्थापन, अभियांत्रिकी, उपयोजित विज्ञान आणि मानविकी यांचा समावेश आहे.विशेष म्हणजे येथे 15 वेगवेगळ्या डिप्लोमा कोर्सेसमध्ये फक्त 10वी पास विद्यार्थीच प्रवेश घेऊ शकतात. तीन वर्षांच्या डिप्लोमा दरम्यान, एक वर्ष विद्यार्थी उद्योगात घालवतात. येथे ते केवळ व्यावहारिक काम शिकणार नाहीत, तर त्यांना दरमहा मानधनही मिळते. डिप्लोमामध्ये इलेक्ट्रॉनिक्स, मॅन्युफॅक्चरिंग, कॉम्प्युटर सायन्स आणि इन्स्ट्रुमेंटेशनशी संबंधित विविध अभ्यासक्रम आहेत. 

अभियांत्रिकी पदवी आणि भाषेशी संबंधित अभ्यासक्रमांमध्येही, येथील विद्यार्थी अभ्यासक्रमादरम्यान उद्योगात काम करताना शिकतील आणि कमावतील. यामुळेच या संस्थेने 'शिका, कमवा आणि आपला ठसा उमटवा' असा नारा दिला आहे. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर केवळ डिप्लोमाधारक विद्यार्थी २५ ते ३० हजार रुपयांमध्ये नोकरी सुरू करू शकतात. श्री विश्वकर्मा कौशल्य विद्यापीठाचे कुलगुरू राज नेहरू म्हणतात की, देशातील पहिले कौशल्य विद्यापीठ असल्याने आम्ही कौशल्य शिक्षणाचे मॉडेल तयार केले आहे. या अनोख्या मॉडेलमध्ये क्लासरूम थेट उद्योगाशी जोडलेली आहे. या दुहेरी एकात्मिक मॉडेलमुळे, विद्यार्थी एकाच वेळी शिकणे आणि शिकवणे दोन्ही करत आहेत. श्री विश्वकर्मा कौशल विद्यापीठाचे घोषवाक्य देखील हेच आहे, 'शिका, कमवा आणि आपली ओळख बनवा'.त्यानुसार प्रत्येक अभ्यासक्रमात 'ऑन द जॉब ट्रेनिंग'चा समावेश करण्यात आला आहे.